Programma 2023

Het programma voor het Nationaal Autisme Congres in 2024 wordt in het najaar bekend gemaakt. Onderstaand vindt u het programma van 2023.

vrijdag 17 mrt

Wetenschappelijk programma

Onderstaand vindt u een overzicht van het wetenschappelijke (plenaire) programma
Dagvoorzitter: Prof. dr. Hilde Geurts
Klik op de button hiernaast om het parallelprogramma te bekijken.


Registratie en ontvangst

Wetenschappelijk programma

Van 09:50 - 11:00 uur



Dr. Els Blijd-Hoogewys, NL

Dr. Els M.A. Blijd-Hoogewys organiseert, samen met CongressCare, het Nationaal Autisme Congres. Zij is klinisch psycholoog, waarnemend p-opleider en manager behandelzaken van de specialistische teams bij INTER-PSY, waaronder het Autismeteam en het Expertiseteam Jonge Kind. Els is mede-initiatiefnemer en voorzitter van het Female Autism Network of the Netherlands (FANN) en voorzitter van CASS18+ (landelijk netwerk van GGZ-hulpverleners in de autismzorg van volwassenen).


Els M.A. Blijd-Hoogewys


Active policy for autism equity in schools

Prof. dr. Carolien Rieffe, NL

It is commonly argued that schools should be “autism friendly”. In other words, schools should provide an environment where autistic students feel safe, welcome, and valued. A school where they experience a sense of belonging, where they can meet and socialize with others on moments they want to. Yet research shows an increase of feelings of loneliness in autistic students when they enter high school, despite these good intentions perhaps at the policy level. Moreover, dropout rates are higher in autistic high school pupils compared to non-autistic peers. So question is how to address this idea of inclusion and equity. In this presentation, I will discuss what schools can do to move beyond the policy of inclusion, and actually change into a system that guarantees equity for all students, including their students with autism.

Short biography

Carolien Rieffe received her MSc Degree with Honours in Psychological Methodology from the University of Amsterdam, which included an exchange program on scholarship to Hofstra University (New York, USA); she earned her PhD from the Vrije Universiteit Amsterdam in 1998 and worked there as an Assistant Professor. She had a tenured position at the Institute of Education University of London, UK as Assistant Professor (2001-2004), until she started at Leiden University in 2004 as an Associate Professor. From 2010-2020 the Dutch Foundation for the Deaf and Hard of Hearing Child (NSDSK, Amsterdam) installed an endowed chair for Carolien at Leiden University, where she then became Professor by Special Appointment in Social and Emotional Development. Since 2015, Carolien has served as  Honorary Professor at UCL, University of London, UK. She serves as Full Professor at Twente University since September 2020.

Carolien has been awarded several grants (NWO (VIDI laureate), ZonMw) and prizes: the Most Influential Research Paper in 25 years inKind and Adolescent; Best Teacher award; and Award for Smartest City Project in the Netherlands. Carolien is Primary Investigator of the Focus on Emotions research lab at the Department of Developmental Psychology at Leiden University, chair of the Honours College advisory board at Leiden University, member of the LCDS (Leiden Center for Data Science), and member of several committees at the national level, including the Female Autism Network of the Netherlands and the Dutch National Autism Congress. She also works or has worked in longstanding close collaborations with professional organizations that include NSDSK, Kentalis, ENT-LUMC (Leiden University Medical Center), Center for Autism, INTER-PSY, the Anne Frank Foundation, and many academic institutions abroad.

Photo-Carolien Rieffe

Carolien Rieffe

Full professor at the Human Media Interaction group at the University of Twente. Chair of Social Interaction Technology, Netherlands


Physical health & autism

dr. Elisabeth Weir, UK

In this talk, Dr Weir will summarize the latest research on co-occurring health conditions of autistic people, as well as other health-related factors such as lifestyle, substance use, and sexual health. Dr Weir will also provide further information on the healthcare quality of autistic people (based on their own reports) and how this compares to non-autistic people.

Dr Elizabeth Weir is a postdoctoral research associate at the University of Cambridge’s Autism Research Centre and a Bye Fellow at Queens’ College. Her research focuses primarily on the adult outcomes of autistic people, particularly in the areas of health and healthcare. Dr Weir’s work has been published in top journals, such as The Lancet Psychiatry, Nature Communications, and JAMA Pediatrics and her TEDx talk has been viewed over 14,000 times. Outside of her research, Dr Weir teaches students in biology, medicine, and psychology and mentors both undergraduate and postgraduate students with accessibility and disability support needs at the University of Cambridge.


Weir Headshot

dr. Elisabeth Weir

Postdoctoral research associate, University of Cambridge’s Autism Research Centre a Bye Fellow and Queens’ College, UK


Koffiepauze & posterpresentaties

Van 11:00 - 11:30 uur

Wetenschappelijk programma

Van 11:30 - 12:30 uur


Supporting autistics students at school

Prof. Alice Jones Bartoli, UK

In this talk, I will talk about the experiences of autistic students, both in the classroom and in relation to their social relationships, with peers and teachers. There will be a particular focus on those factors which can make autistic students particularly vulnerable to social and academic exclusion. Understanding the potential challenges for autistic students means understanding the neurodevelopmental profiles related to executive function, emotion processing, language and communication and sensory processing, and consider how these might be best supported. This talk will also look at experiences relating to friendships – considering what is important in relation to social relationships. We will also consider the impact of camouflaging behaviours and anxiety on the school experience.

Short biography

Professor Alice Jones Bartoli is a Chair in Psychology and Education at Goldsmiths, University of London and Director of the Unit for School and Family Studies. Before becoming an academic, Alice was part of the Social Communication Disorders team at Great Ormond Street Hospital, a national centre for autism in the UK. Alice’s research focuses on understanding the challenges faced by children who are risk of social and academic exclusion, and has been commissioned to conduct research on education-related outcomes for autistic students, most recently by the National Autistic Society. Between 2016-2022, Alice was the Editor in Chief of the British Journal of Educational Psychology.

Alice Jones Bartoli

Prof. Alice Jones Bartoli

Chair in Psychology and Education, Goldsmiths, University of London and Director of the Unit for School and Family Studies


Rethinking Social Outcomes Across the Spectrum and the Life Course

Prof. Matthew Lerner, USA

In this presentation, Dr. Lerner will introduce an emerging perspective on social outcomes in autistic people, which focuses on leverages qualitative community feedback to advance empirical, practical, and policy-level results. This approach will be demonstrated though a three-pronged research program that focuses on basic descriptive approaches designed to interrogate assumptions regarding social outcomes, translating these findings into improved and more responsive intervention models, and catalyzing community-based change resulting from both. Implications for engagement with and empirical study of service-based programs, as well as development of novel directions for research and services, will be discussed.

Short biography

Matthew D. Lerner, Ph.D. is an Associate Professor of Psychology Psychiatry, & Pediatrics in the Department of Psychology at Stony Brook University, where he directs the Social Competence and Treatment Lab. He is a Founder and Research Director of the Stony Brook Autism Initiative, and Co-Director of the Stony Brook LEND Center. He has presented at more than 150 national and international conferences on topics related to social development and developmental disorders. Dr. Lerner’s research focuses on understanding emergence and “real world” implications of social challenges, especially those with autism, as well as development, evaluation, and dissemination of novel, evidence-based approaches for ameliorating those problems. He has published more than 120 peer-reviewed articles and book chapters; he serves as Associate Editor of the Journal of Autism and Developmental Disorders, and on the Editorial Boards of 7 other academic outlets, including Child Development, the Journal of Consulting and Clinical Psychology, the Journal of Clinical Child & Adolescent Psychology, Behavior Therapy, and Clinical Child & Family Psychology Review.

Dr. Lerner has received grants from organizations including the National Institutes of Health (NIH), the Health Resources & Services Administration (HRSA), the Brain & Behavior Research Foundation, the Simons Foundation, the Medical Foundation, the American Psychological Association, the Society of Clinical Child and Adolescent Psychology, and the American Academy of Arts & Sciences. He has received several acknowledgments and awards, including the Biobehavioral Research Award for Innovative New Scientists (BRAINS) from the National Institute of Mental Health (NIMH), the Early Career Research Contributions Award from the Society for Research in Child Development (SRCD), the David Shakow Early Career Award for Distinguished Scientific Contributions to Clinical Psychology from the Society of Clinical Psychology (APA Division 12), the Sara S. Sparrow Early Career Research Award (APA Division 33), the Susan Nolen-Hoeksema Early Career Research Award from the Society for a Science of Clinical Psychology, the Richard “Dick” Abidin Early Career Award from the Society of Clinical Child and Adolescent Psychology (APA Division 53), Young Investigator Awards from the Brain & Behavior Research Foundation (NARSAD) and the International Society for Autism Research, the Transformative Contributions Award from the Autism & Developmental Disabilities SIG of the Association for Behavioral and Cognitive Therapies, and the Rising Star designation from the Association for Psychological Science.

Matthew Lerner

PhD Matthew Lerner

Associate Professor of Psychology, Psychiatry, & Pediatrics, Stony Brook University, New York, USA

Parallelronde 1: Workshops

Van 11:30 - 12:30 uur



Van 12:30 - 13.45 uur

Parallelronde 2: Ervaringskennis lezingen

Van 13:05 - 13:35 uur

Parallelronde 3: Workshops

Van 13:45 - 14:45

Wetenschappelijk programma

Van 13:45 - 14:45 uur



dr. Kirstin Greaves-Lord, Prof. dr. Sander Begeer, Saskia Maas (NL)

In deze workshop wordt allereerst vanuit de Academische Werkplaats Autisme achtergrond gegeven over hoe de theorie uit de plenaire lezing van Dr. Lerner wordt uitgevoerd in de Nederlandse praktijk. In het bijzonder wordt verteld over het werk van de organisatie InterActing. Daarna komt die praktijk tot leven! Het publiek wordt uitgenodigd om zelf mee te doen met improvisatie oefeningen én twee jongeren met autisme laten zien hoe zij de oefeningen uitvoeren. Tot slot wordt verteld hoe hiermee verder wordt gegaan in toekomstige projecten.

Korte biografie

Kirstin Greaves-Lord slaat in haar werk de brug tussen theorie en praktijk.

Kirsten Greaves-Lord

dr. Kirstin Greaves-Lord

Universitair Docent, Senior Onderzoeker, Programmaleider, Rug, Jonx Autisme, Academische Werkplaats Autisme



Van 14:45 - 15:15 uur

Wetenschappelijk programma

Van 15:15 - 16:45


Posterprijs uitreiking


Interviewing autistic witnesses

dr. Katie Maras, UK

Investigative interviews are a crucial evidence-gathering stage within the Criminal Justice System, yet they are also socially and cognitively demanding for interviewees. The social and cognitive differences experienced by autistic people mean that investigative interviews can be especially challenging for them. For example, understanding others’ mental states, interpreting social contexts, recalling personally experienced events from memory, and engaging in reciprocal social communication are all often difficult for autistic people. These characteristics constitute significant barriers to autistic adults providing credible, accurate and reliable interview statements during criminal investigations unless a more enabling environment is provided.

In this presentation, I will discuss key findings regarding the difficulties experienced by autistic witnesses during investigative interviews, and outline alternative evidence-based interviewing techniques that are compatible within a legally-appropriate framework.

Short biography

Katie is a Reader in Psychology and Deputy Director of the Centre for Applied Autism Research at the University of Bath. A main focus of Katie’s research is on autistic people’s experiences within the Criminal Justice System and the adaptations that police and other professionals can make to accommodate their differences. Katie works with police and other legal professionals to provide evidence-based policy, guidance and training when working with autistic people, and has particular expertise regarding police interviewing techniques.



Dr Katie Maras

University of Bath, UK


Dr. Hans Bogte lezing 2023: "Spectrum Space: an Architecture for Autism"

Prof. Magda Mostafa, EG

Autism has largely been excluded from architectural design guidelines, standards and best practices, despite growing evidence of the potential impact of purpose-built environments on the autistic experience. This presentation will first present the roots of this exclusion as well as outline recently developed strategies to address his gap. It will illustrate the measurable impact of these strategies on the autistic community, as well as the generalisability of these designs to the larger population. The presentation will conclude with a look ahead towards next steps to move towards a built world that is more inclusive of the autistic experience.

Short biography

Magda Mostafa is an architect, scholar and educator focusing on autism and inclusive design, currently leading autism design at Progressive Architects and teaching as Associate Professor of Design at the American University in Cairo. She is the author of the Autism ASPECTSSâ design guidelines, the world’s first research-based design framework for autism worldwide. ASPECTSSâ has been presented globally and was awarded the UIA International Research Award in 2014 and was the subject of her well-received TedxTalk in 2015. Through various consultancies ASPECTSSâ has been used across 5 continents. Information about her work can be found at She recently developed the world’s first Autism Friendly University Design guide at Dublin city University, The published guide can be found at Her work was also exhibited at the 2021 Venice Architecture Biennale. A digital version of that work is at

Dr Magda-27

Prof. Magda Mostafa

Associate Professor of Design, American University, Cairo



Dr. Els Blijd-Hoogewys, The Netherlands

vrijdag 17 mrt


Onderstaand vindt u een overzicht van het parallel programma (workshops en ervaringskennis lezingen)
Klik op de button hiernaast om het plenaire (wetenschappelijke) programma te bekijken.

Parallelronde 1 en 3: workshops

Alle workshops worden om 13:45 uur, in de volgende workshopronde herhaald


Workshop 1: Ouders met autisme en de ouder-kindrelatie

Nanda Tak, Jet Koppen

Ouders met autisme lopen in de opvoeding tegen autismespecifieke uitdagingen aan. Ook hebben ze vaak specifieke krachten waaruit ze kunnen putten. Welke factoren zijn van invloed op de ouder-kindrelatie? Hoe ziet de balans van krachten en kwetsbaarheden eruit? Dat bespreken we in deze interactieve workshop. Ik zal onder andere in gesprek gaan met ervaringsdeskundige J. Koppen over haar ervaring als moeder met autisme.

Korte biografie

Nanda Tak: Tijdens mijn opleiding tot psychiater heb ik o.a. bij het dr. Leo Kannerhuis onderzoek gedaan naar ouders met autisme. Momenteel ben ik werkzaam als psychiater op de poli ASS & ADHD van GGZ inGeest en tevens in een FACT-team.

Jet Koppen: ik werk als ervaringsdeskundige bij GGZ InGeest op de poli Autisme in Amsterdam. Ik kreeg mijn ASS diagnose op 39-jarige leeftijd. Mijn speciale interesse gaat uit naar vrouwen met ASS.

Nanda Tak

Nanda Tak

Psychiater, GGZ inGeest

Jet Koppen

Jet Koppen

Ervaringsdeskundige, GGZ InGeest, poli Autisme, Amsterdam


Workshop 2: Jongeren met ASS & verstandelijke beperking op de SARR-AVG combipoli: probleemgedrag, en wat nu?

dr. Wietske Ester, Willemijn Idema, Annemiek Landlust

Rondom gedragsproblemen bij kinderen bestaat een grote handelingsverlegenheid binnen de zorg, zeker wanneer de lijdensdruk bij het kind en/of de omgeving hoog is. Gedragsproblemen zijn dan ook een van de meest voorkomende beweegredenen om jeugdigen met een Autisme Spectrum Stoornis (ASS) en een verstandelijk beperking (VB) naar de GGZ of VB-sector te verwijzen. Het gedrag en het functioneren blijken vaak een accumulatie van somatische/biologische, psychologische en sociale factoren die één voor één geïdentificeerd moeten worden, maar waarin met name de interactie tussen de factoren bepalend is voor de aanpak. Hierin staat een multidisciplinaire, methodische aanpak bij de interpretatie van  gedrag centraal. 

In deze workshop wordt onderzoek gepresenteerd naar de effectiviteit van de AVG combipoli bij de SARR. Hiernaast zal met een casus worden geïllustreerd welke van deze onderliggende factoren vaak voorkomen en worden frequente valkuilen in interpretatie benoemd. Naast theorie worden er praktische handvatten gegeven over het omgaan met specifieke factoren bij ASS en een VB zoals de sensorische over- en onder prikkeling of hoe om te gaan met in meer of mindere mate kunnen verbaliseren en dwangmatige gedragingen.

Korte biografie

Annemiek Landlust werkt als Gezondheidszorgpsycholoog en promovendus bij het Autisme Team Noord-Nederland van Jonx, onderdeel van Lentis en bij klinische genetica van het UMC Groningen. Haar promotieonderzoek is gericht op zeldzame genetische syndromen geassocieerd met een verstandelijke beperking en ASS.

Willemijn Idema werkt als kinder- en jeugdpsychiater op de klinieken van de Fjord en poliklinisch bij MBT van Youz kinder- en jeugdpsychiatrie. Zij streeft erna om de klinische zorg voor jongeren met psychiatrische- en gedragsproblemen in de regio Rijnmond te verbeteren met als doel om jongeren, die vaak zijn vastgelopen op meerdere levensterreinen, ontwikkelingsperspectieven te bieden.

Foto Annemiek Landlust

Annemiek Landlust

Gezondheidszorgpsycholoog en promovendus, Autisme Team Noord-Nederland, Jonx, Lentis

Willemijn Idema

Willemijn Idema

Kinder- en jeugdpsychiater, MBT, Youz kinder- en jeugdpsychiatrie


Workshop 3: Alexithymie

dr. Youri Derks

‘Emotionele gewaarwording’ gaat over het opmerken, waarnemen en bewust ervaren van de eigen emoties. Het is een complex cognitief proces dat moet leiden tot het ‘voelen van het gevoel’. Dat ‘voelen’ gebeurt echter lang niet altijd – en bij sommige mensen zelfs maar bijzonder weinig.

Is de mate van emotionele gewaarwording bijzonder laag, dan is er meestal sprake van ‘alexithymie’. Alexithymie komt veel voor bij mensen psychische problematiek. Ook komt het (zeer) veel voor bij mensen met autisme. Hoewel alexithymie uit het Grieks vertaald wordt als ‘geen woorden voor emotie’, dekt dit de lading van het onderliggende probleem niet: alexithymie lijkt in de kern meer te gaan om het ‘niet (her)kennen’, dan het ‘missen van de woorden om het te zeggen’.

Alexithymie kan een behandeling behoorlijk in de weg zitten: met elkaar praten over emoties zonder emotionele gewaarwording, leidt eerder tot onbegrip dan nieuwe inzichten. En: emotieregulatie strategieën kunnen moeilijk effectief ingezet worden wanneer de emotie niet herkend wordt…

In deze workshop krijgt u een beter beeld van wat alexithymie en emotionele gewaarwording nu precies inhouden, hoe het wordt vastgesteld, en wat er in behandeling aan of mee gedaan kan worden.

Korte biografie

Youri Derks, PhD, werkt als gezondheidszorgpsycholoog in opleiding tot specialist, onderzoeker en strategisch beleidsprofessional bij GGNet, instelling voor geestelijke gezondheid. Daarnaast is hij docent klinische psychologie aan de Universiteit Twente. In zijn werk als behandelaar houdt hij zich voornamelijk bezig met de zorg voor patiënten met ernstige persoonlijkheidsproblematiek en complexe PTSS. Binnen zijn onderzoek richt hij zich met name op de onderwerpen emotionele gewaarwording en alexithymie, en het therapeutisch gebruik van apps en draagbare technologie (zoals biosensoren) in de GGZ.

Publicatielijst spreker

  • Koelen, J. A., & Derks, Y. P. M. J. (2022). Het lichaam als (gedempte) klankkast voor emotie. In Het lichaam en psychisch functioneren (pp. 73-101). Bohn Stafleu van Loghum, Houten.
  • Lentferink, A., Noordzij, M.L., Burgler, A., Klaassen, R., Derks, Y., Oldenhuis, H., Velthuijsen, H., & Van Gemert-Pijnen, L. (2021). On the receptivity of employees to just-in-time self-tracking and eCoaching for stress management: a mixed-methods approach, Behaviour & Information Technology, 41:7, 1398-1424.
  • Derks Y.P., Klaassen R., Westerhof G.J., Bohlmeijer E.T., Noordzij M.L. (2019). Development of an Ambulatory Biofeedback App to Enhance Emotional Awareness in Patients with Borderline Personality Disorder: A Multi-cycle Usability Testing Study. JMIR mHealth and uHealth, 7(10), e13479.
  • Derks, Y. P. M. J., De Visser, T., Bohlmeijer, E. T., & Noordzij, M. L. (2017). mHealth in Mental Health: How to efficiently and scientifically create an ambulatory biofeedback e-coaching app for patients with borderline personality disorder. International Journal of Human Factors and Ergonomics, 5(1), 61-92.
  • Derks, Y., Westerhof, G., Koelen, J., & Bohlmeijer, E. (2016). Gewaarworden van de mate van emotionele gewaarwording van de patiënt: Handreiking voor de diagnostiek van emotional awareness en alexithymie. PsyXpert, 3.
  • Derks, Y. P., Westerhof, G. J., & Bohlmeijer, E. T. (2017). A meta-analysis on the association between emotional awareness and borderline personality pathology. Journal of personality disorders, 31(3), 362.
  • Derks, Y., Westerhof, G., & Bohlmeijer, E. (2014). Emotionele Gewaarwording. In: B. van Heycop ten Ham, M. Hulsbergen, & E. Bohlmeijer (Eds.). Transdiagnostische Factoren: Theorie en Praktijk (pp 182 – 210). Amsterdam: Boom.
  • Van den Bos, P., Mol, B.A.W., Derks, Y.P.M.J., Zwijnenburg, K., & Egger, J.I.M. (2010). Het psychopathieprofiel: een verfijnde kijk op psychopathie met de PCL-R en de MMPI-2. Gz-Psychologie, 1, 28-34.
  • Zwijnenburg, K, Egger, J.I.M., Mol, B.A.W., Van den Bos, P., & Derks, Y.P.M.J. (2009). Psychometrische kwaliteiten van de Psychopathic Personality Inventory (PPI) bij ter beschikking gestelden delinquenten. Expertise en Recht, 3, 62-67.
  • Mol, B., Van Den Bos, P., Derks, Y., & Egger, J. (2009). Executive functioning and the two-factor model of psychopathy: No differential relation? International Journal of Neuroscience, 119(1), 124–140.
Youri Derks pasfoto 2022

dr. Youri Derks

PhD, gezondheidszorgpsycholoog in opleiding tot specialist, onderzoeker en strategisch beleidsprofessional, GGNet


Workshop 4: Autisme met suïcidaal gedrag en dialectische gedragstherapie

Anne Huntjens

Suïcidaal gedrag bij volwassenen met autisme komt vaker voor dan eerder werd gedacht, maar het is niet bekend welke behandeling hiervoor geschikt is. Dit leidt tot schadelijke gevolgen voor de patiënten en hun naasten en het maakt behandelteams handelingsverlegen, gefrustreerd, angstig en rigide. Tevens zorgt het voor maatschappelijke onrust en brengt het hoge kosten met zich mee door onnodige klinische opnames en niet effectieve behandelingen.

Ondanks dat emotieregulatieproblemen geen deel uitmaken van de criteria voor autisme in de DSM 5, worden ze wel steeds meer onderkend als passend bij autisme. Emotieregulatie problemen zijn gerelateerd aan psychische problemen en zijn een risico factor voor suïcidaal gedrag.

Dialectische gedragstherapie lijkt uitkomst te bieden in de behandeling van suïcidaal gedrag bij autisme. Vooral het gestructureerde en het herhalende karakter van de gedragstherapeutische interventies, de opbouw van de emotieregulatie, intermenselijke en frustratietolerantie vaardigheden sluiten goed aan bij de autistische voorkeur voor duidelijke, voorspelbare instructies en gedragsregels.

In deze lezing zal het gaan over autisme, (uiting van) suïcidaal gedrag, emotieregulatie problemen, het basale dilemma, dialectische gedragstherapie en de studie DIASS (dialectical behavior therapy in autism spectrum patients with suicidal  behavior).

Korte biografie

Anne Huntjens is psycholoog/psychotherapeut, PhD student, opleider Dialectische Gedragstherapie (DGT). Zij is buitenpromovenda aan de Vrije Universiteit Amsterdam en onderzoeker bij de afdeling Mark van der Gaag Instituut Research Centre, onderdeel van de Parnassia Groep. Ze voert een multicenter gerandomiseerde klinische studie naar de effectiviteit van dialectische gedragstherapie bij mensen met autisme en suïcidaal gedrag. Zij is gespecialiseerd in transdiagnostische behandeling van suïcidaal gedrag en emotieregulatie. Daarnaast is zij werkzaam als psychotherapeut op de afdeling Centrum Autisme Haaglanden en lid van de autisme-specialistengroep, beide onderdeel van de Parnassia Groep.

Anne Huntjens

Anne Huntjens

Psychotherapeut, Phd Student & Opleider Dialectische Gedragstherapie, Parnassia Groep

Parallelronde 2: Ervaringskennis lezingen


Ervaringskennis lezing 1: Autisme bij vrouwen – mijn persoonlijk verhaal

Sonja Silva

Oud-TMF-vj, presentatrice en actrice Sonja Silva kreeg pas recent de diagnose autisme. Ook haar man en zoon hebben autisme. Sonja is altijd een kei geweest in maskeren van haar problemen, waardoor ze zich lang sociaal staande leek te houden. Ze had een droombaan, maar dit eindigde helaas in een autistische burnout. Sonja gaat in gesprek met vrouwen en mannen over hun autisme in haar podcast ‘Autisme Ontrafeld’ (te beluisteren via en deelt ook veel over dit thema op haar Instagram account. Tijdens de lezing op het NAC staat Sonja stil bij hoe autisme zich uit bij vrouwen en bij haarzelf.

Foto Sonja

Sonja Silva

Oud-TMF-vj, presentatrice en actrice


Ervaringskennis lezing 2: ‘De beste tijd van je leven’? – Autisme in de collegebanken

Willemijn Cobben

Autistisch en student in het hoger onderwijs. Er was een tijd dat men dacht dat deze twee eigenschappen elkaar uitsloten. Inmiddels weten we beter, maar hoe is het om te studeren als je autistisch bent? Waar loop je tegenaan, en wat zijn juist goede kwaliteiten die autistische studenten naar de universiteit meenemen? Waar kunnen onderwijsinstellingen en professors nog in verbeteren? Al deze vragen; beantwoord vanuit de optiek van een autistische psychologiestudent.

Korte biografie

Bsc ontwikkelingspsychologie behaald te universiteit Utrecht; huidig: Msc (research) developmental psychology te universiteit Leiden. Stage afgerond bij het Early Cognitive Development Centre in Brisbane, Australië, en op het moment stage lopend bij het LOVElab van de Erasmus universiteit.

Willemijn Cobben

Willemijn Cobben


Ervaringskennis lezing 3: “Misfitting” - anders zijn als vloek en als zegen

Martine Mussies

“Misfitting” – anders zijn als vloek en als zegen

“Al zolang ik me kan herinneren heb ik me ‘anders’ gevoeld… een Linux machine in een wereld vol van PCs en Macs” – Martine

Wat betekent het om autistisch te zijn in een neurotypische maatschappij? Historisch gezien is autisme vooral gekaderd als een ‘stoornis’ met een checklist – tastbaar, concreet en specifiek. Autisme is iets van de Ander en vooral besproken en beschreven door mensen die zelf niet autistisch zijn. Er wordt veel gepsychologiseerd en gediagnosticeerd, zowel wetenschappelijk als terloops, en autistische representaties (door een neurotypische bril) zijn alom vertegenwoordigd in de media.

Een “auti-etnografisch” perspectief laat zien dat de neurotypische norm (van het verwerken en gebruiken van sociale, linguïstische en zintuiglijke informatie) een negatief effect heeft op het dagelijks leven van mensen met autisme. Door “lived experiences” met autisme (binnen de driehoek van ervaringsdeskundigheid, docent aan autistische kinderen, en academisch onderzoeker) sterk in te bedden in de wetenschappelijke literatuur zal duidelijk worden dat wetenschappelijke “feiten” over autisme vaak ook sociale constructen en relationele concepten zijn, gedefinieerd vanuit een neurotypisch perspectief.

Middels haar presentatie op het Nationaal Autisme Congres hoopt Martine een alternatief te bieden, door te laten zien waar volgens haar het neurotypisch denken over autisme niet aansluit op mensen met autisme zelf. Zij pleit voor een visie van autisme als een natuurlijke variant binnen de menselijke soort. Met zowel humoristische als poëtische voorbeelden hoopt ze te laten zien hoe een neurodiversiteit aan wereldbeelden een waardevolle “aut of the box” bijdrage op kan leveren.

Korte biografie

Martine Mussies is als promovenda verbonden aan het Centre for Gender and Diversity van de Universiteit Maastricht. Ze publiceert regelmatig in (wetenschappelijke) tijdschriften en werkt aan een boek over autisme, met als werktitel “Inside the Autside”. Ze schreef drie hoofdstukken in “Lifehacks voor Meiden met Autisme” en drie voor de opvolger “Lifehacks voor Vrouwen met Autisme”. Naast haar onderzoek is Martine werkzaam als musicus en beeldend kunstenaar. Ze is oprichter van Japan Fans, een stichting die streeft naar een Japans Cultureel Centrum in Utrecht. Martine woont samen met haar Bengaalse tijgerkat Boris. Meer via


Martine Mussies – verbeterde versie zelfportret

Martine Mussies

Promovenda, Centre for Gender and Diversity, Universiteit Maastricht


Ervaringskennis lezing 4: 'Autisme camoufleren - van me aanpassen aan het leven, naar het leven aanpassen aan mezelf'

Anne van de Beek

Hoe kan het dat mijn autisme negentien jaar lang niet werd opgemerkt, terwijl er toch genoeg tekenen waren (als je weet waar je op moet letten)? Ik vertel mijn levensverhaal, waaruit zal blijken dat autisme toch een behoorlijke invloed kan hebben op iemands leven, ook al is het niet goed waar te nemen.

Ik camoufleerde mijn autisme, en doe dat nu, vijftien jaar na mijn diagnose, nog steeds. Wel heb ik daar meer een balans in gevonden. Het kost me niet meer zo onevenredig veel energie als voor mijn diagnose. Ik heb mijn omstandigheden zo aangepast dat ik zo fijn mogelijk kan leven met mijn autisme. Ik vertel je hoe ik dat heb gedaan.

Korte biografie

Anne van de Beek is blogger op, waar ze al jaren schrijft over autisme. Ze is Film- en televisiewetenschapper en houdt zich onder andere bezig met de representatie van autisme in films en series. Ze woont in Utrecht met haar twee katten Pleuntje en Gijsje en koopt haar eigen levensloopbegeleiding in vanuit een pgb.

Anne van de Beek

Anne van de Beek


Ervaringskennis lezing 5: ‘(Intelligente) autist met stereotiep gedrag.’ De autismepioniers van het Paedologisch Instituut in Nijmegen

Niels Springveld

Autisme werd eind jaren dertig, begin jaren veertig voor het eerst onderkend door Leo Kanner en Hans Asperger. Veel minder bekend is dat de staf van het Paedologisch Instituut in Nijmegen rond dezelfde tijd ook kinderen met autisme begon te diagnosticeren. In deze voordracht staan de drie belangrijkste medewerkers van het pi centraal: psychiater Ton Meyknecht, psycholoog Alfons Chorus en de non en orthopedagoog Ida Frye, tot haar uittreding in 1956 beter bekend als zuster Gaudia. Speciale aandacht gaat uit naar Frye en Siem, het eerste jongetje dat door de pi-staf met autisme werd gediagnosticeerd.

Korte biografie

Niels Springveld (1992) studeerde literatuurwetenschap aan de Universiteit Utrecht en was redacteur van de Nederlandse Boekengids. Momenteel werkt hij aan een boek over de geschiedenis van autisme (Atlas Contact, 2024).

Niels Springveld

Niels Springveld