Wetenschappelijk Programma / Scientific Programme

















































Prematurity and autism
Prof. dr. Herbert Roeyers, Universiteit Gent, Belgium

Several retrospective and prospective epidemiological studies have found a significantly increased risk for autism spectrum disorder (ASD) in children born prematurely over the past decade. Preterm children with a younger gestational age or a lower birth weight seem to be at higher risk for ASD. The specific causes for the higher prevalence of ASD or ASD symptoms in these preterm children are still unclear. We present our own findings at Ghent University in cohorts of infants and adolescents. Clinical implications, as well as future directions elucidating the links between preterm birth and ASD will be discussed.

The search for biomarkers and the fluid nature of the early ASD phenotype
Prof. dr. Karen Pierce, Autism Center, UCSD, USA

The relatively late age of ASD detection and subsequent treatment (that is most often after age 3 years) has implications not only for the long-term outcome of the child, but for the ability of scientists to discover early biomarkers of ASD. Dr. Pierce’s presentation will describe efforts to detect ASD in the general population around the 1st birthday via the use of a new approach – the Get S.E.T. Early Model - that hinges on pediatrician engagement in the early detection process. She will present data on the diagnostic stability of ASD starting at 12 months and will explore the phenotypic overlap of ASD and other early delays during early development. Her presentation will also describe how ASD toddlers detected via the Get SET Early Model have been essential in making new discoveries of early biomarkers in the areas of eye tracking and functional brain imaging. Disentangling heterogeneity through eye tracking, brain imaging, and other approaches is foundational to making significant progress towards the goal of precision medicine for ASD and will be a key focus of the presentation. 


Autism and the brain
Dr. Caroline Robertson, Harvard University, USA

Autism is often defined by disruptions in complex cognitive functions (e.g. language, theory of mind, etc.). Yet perplexingly, individuals often report symptoms at basic levels of sensory processing, raising questions as to where the neural differences associated with autism first manifest in the brain. In this talk, I will recent advances in brain imaging technology that have given us a window into the neurobiology of autism. These advances include insights from neural connectivity analysis techniques, fMRI, and Magnetic Resonance Spectroscopy. All in all, I propose that integrating across these levels of analysis may enable us to bridge circuit-level theories of the autistic brain with the symptoms people experience in real life.

Syndromes with autism: what do these tell us?
Prof. dr. Raoul Hennekam, AMC, Amsterdam

Our knowledge of human physical characteristics, in health and disease, has made an enormous progress in the last decades due to better classifications of traits and disorders, increased potential of molecular genetics, and advances in functional studies. Studies in human behaviour have been less successful, mainly because of its complexity, difficulties in adequate classifications, and heterogeneity in study populations.So homogenous groups work best in behavioural studies. The studies of behaviour in syndromes allow this, as it will be the physical characteristics that warrants homogeneity. Furthermore, most syndromes are caused by mutations in genes, which allows connecting specific biochemical causes with specific behavioural characteristics. Children and adults with syndromes often show some variability in behaviour as well, and this helps also in adapting the classification of human behaviour.

Measuring quality of life
Prof. dr. Helen McConachie, Newcastle University, UK

Quality of life (QoL) is an important outcome to measure in research and services, but current measures of subjective QoL have not been validated specifically for autistic people. Our research group found that questionnaire items and response scales may be interpreted differently by autistic people.  So is the general finding of lower QoL of autistic people valid?We developed additional items which address issues raised in discussion groups with autistic adults, and then were refined through cognitive interviews and Delphi survey. We studied the validity of the World Health Organisation Quality of Life questionnaire (WHOQoL-BREF), WHO Disabilities module (subscales are Autonomy, Inclusion and Discrimination), and nine new items. The findings on the WHOQoL-BREF support its use with autistic adults.  This is the first study to use the WHOQoL-DIS with autistic people, and alongside the new ASQoL items, makes a unique contribution to representing, measuring and understanding their QoL needs. 


Autism and aging
Prof. dr. Hilde Geurts, Dr. Leo Kannerhuis, Doorwerth

75 years (&) autism: Recent findings in the field of autism and aging research
The first autism study was published 75 years ago. So nowadays there are people that already have an autism diagnosis for several decades, but also various older people received their autism diagnosis just recently. I will give an overview of the latest findings in autism and aging research. This topic is still understudied, but fortunately more and more studies focus on how old age affects those with autism. While the main focus will be on cognitive aging, also (the assessment of) symptomatology and mental and physical health will be touched upon. 

The roles of sex and gender in autism through a developmental prism
Prof. dr. Meng-Chuan Lai, Centre for Addiction and Mental Health & University of Toronto Canada

The autism spectrum has long been perceived as a male-predominant condition. The reported sex/gender ratios suggest sex/gender-related liability to developing autism, but the difference in clinical versus population estimates suggest some degree of ascertainment and diagnostic bias. In this talk I will discuss two key themes related to sex, gender and autism, also incorporating a developmental perspective. First, understanding how sex and gender moderate the behavioural presentations of the autism spectrum will inform why males are more likely to be identified. Second, clarifying how variables related to sex and gender contribute to the male-predominance of prevalence may inform the diverse aetiologies and developmental mechanisms of autism. Sex- and gender-informed research into these themes will provide clues for future research and clinical development to optimize supports for individuals with autism across the sex and gender spectra. 

Reducing stigma
Prof. dr. Laura Anthony, University of Colorado, Children’s Hospital of Colorado, USA

Reducing Stigma and Increasing Acceptance: Results of the Sesame Street’s See Amazing in All Children Online Initiative
While the diagnosis of ASD is common (CDC, 2016), the lack of understanding of the condition contributes to diagnostic and treatment disparities, discrimination, verbal abuse, and even physical violence (Sterzing et al., 2012). To help address this lack of awareness and acceptance, Sesame Workshop created the See Amazing in All Children initiative to promote understanding and acceptance of ASD and to provide resources to families with an ASD child to support their child in learning how to manage common situations that can be challenging for all children. This evaluation demonstrated that those who viewed the website felt the See Amazing in All Children materials were engaging and useful, particularly the routine cards, and that after exposure to the resources: 
·         Parents of non-ASD children showed significant increases in the level of knowledge about ASD and, like parents of ASD children, their feelings of acceptance of ASD children. 
·         Parents reported feeling less strain related to raising their ASD child and increased feelings of parenting competence.
·         Parents felt more likely to feel hopeful about involving their ASD child in the community, particularly those with the highest levels of reported strain.

In keeping with other large scale, public health initiatives targeting stigma and negative beliefs about disability, the significant, positive effects tended to be in the small to moderate range. However, although interventions of this scope are usually able to produce short-term to medium-term improvements in knowledge, they tend less often to show the attitudinal improvements demonstrated in this evaluation.  Importantly, no website about ASD has been shown to have such powerful and wide-reaching effects. That the See Amazing materials can invoke such remarkably positive changes in both the general community and in parents of ASD children makes Julia, the ASD Muppet, and this particular set of groundbreaking resources the easiest and most effective website to increase acceptance and community inclusion, and should become the new standard for ASD resources.


Parallel Programma / Parallel Programme














































Workshop 1.1: Extreme/’pathological’ demand avoidance in ASD
Dr. Liz O’Nions, KU Leuven, België

Children with ASD and features of extreme or ‘pathological’ demand avoidance obsessively resist complying with everyday requests, and show acute emotional variability, particularly in response to routine demands. If pressed to comply, they can resort to extreme or dangerous behaviour, presenting an enormous challenge to parents, caregivers and schools, who report that traditional discipline approaches can be unhelpful. In this talk, I will discuss our ongoing research investigating child behaviour and parenting strategies to manage behaviour in children who show this pattern.

Workshop 1.2: Infants met autisme
Dr. Janne Visser, LNAJK, Karakter UC, Nijmegen

Janne Visser is kinderpsychiater en programmaleider 0-6 jarigen verbonden aan Karakter Universitair Cluster. Zij is gepromoveerd op onderzoek naar de klinische kenmerken van jonge kinderen met autisme spectrum stoornissen. Haar interesse gaat met name uit naar de individuele variaties in manifestatie en beloop van psychopathologie in de eerste levensjaren, en hun samenhang  met omgevingsfactoren.  
Infants met autisme spectrum stoornissen (ASS): voorbij de kernsymptomen 
In de workshop zullen de volgende thema’s besproken worden:
1) De heterogene manifestatie van ASS:
- (eerste) kenmerken, duidelijke kernsymptomen en klinische beelden.
- bijkomende niet-ASS kenmerken 
2) Variatie in vroege beloop van ASS: factoren van invloed
3) De omgeving en het jonge kind met ASS (kenmerken)               
- de ‘natuurlijke’ omgeving/ prikkels                
- interventie en behandeling

De thema’s worden interactief besproken aan de hand van kennis uit wetenschappelijk onderzoek en de klinische praktijk. Deelnemers worden van harte uitgenodigd om eigen casuïstiek in te brengen. 

Workshop 1.3: Emotieherkenning in ASS: wat gaat er mis, en is dit te trainen?
Dr. Carlijn van den Boomen, Universiteit Utrecht

Beschrijving: Wat beïnvloedt of iemand goed is in het herkennen van emoties? Door te kijken naar de emotionele uitdrukking in iemands gezicht begrijpen we beter hoe iemand zich voelt, en kunnen we onze reactie hierop aanpassen. Emotie herkenning is daarmee erg belangrijk voor sociale vaardigheden. Mensen met ASS hebben vaak moeite met het herkennen van emoties in gezichten. In deze workshop bespreek ik wat deze vaardigheid kan beïnvloeden. Ik ga vooral in op het effect van de focus op details die veel mensen met ASS hebben. Ook zullen we bediscussiëren of het mogelijk is emotie herkenning te trainen. 


Workshop 1.4: Het ongekende zintuig: Proprioceptie
Steven Degrieck, Autisme Centraal, Gent, België

Ons zevende zintuig, de proprioceptie of zeg maar het bewegingszintuig, speelt een belangrijke rol in ons functioneren. 
Niet alleen in onze coördinatie, maar ook in onze emotieregulatie. 
Mensen met autisme kunnen voor dit zintuig evengoed zintuiglijke problemen hebben. 
Dit kan leiden tot onrustig gedrag, onveiligheid, woede-uitbarstingen, automutilatie, het opzoeken van grenzen… 
Belangrijk dus om het gedrag te herkennen dat daarop wijst en ook om te weten wat je er aan kunt doen. 
In deze workshop krijg je meer inzicht in de werking van de proprioceptie en praktische handvaten om mee aan de slag te gaan. 
De workshop richt zich op alle doelgroepen in het spectrum, zowel que leeftijd als que ontwikkelingsniveau. 

Lunchpauzelezing 1: De opbrengsten van de Academische Werkplaatsen Autisme (AWA): Van genetica tot seks
Dr. Kirstin Greaves-Lord, Prof. dr. Hilde Geurts en AWA collega’s

De Academische Werkplaats Autisme heeft als functie het samenbrengen van verschillende soorten kennis, om zo als broedplaats te fungeren voor het integreren, toetsen, toepasbaar te maken en daarmee dus inzetten van kennis in de maatschappij. Concreet betekent dit dat in diverse werkgroepen - die gecentreerd zijn rondom een breed scala aan thema’s - verschillende soorten deskundigen samenkomen, en dat in deze bijeenkomsten uiteenlopende visies en ervaringen worden uitgewisseld met de bedoeling om tot synergie te komen. De opzet is dat dit zal leiden tot betere, rijkere kennis over een bepaald onderwerp binnen het autismeveld.  Denk hierbij b.v. aan schooltransities, klinische crisisbehandeling, arbeidstoeleiding, zorgnetwerken, wonen, relaties, ouderdom of genetica.

Sinds augustus 2014 zijn 15 werkgroepen met elkaar aan de slag gegaan met het ontwikkelen van geïntegreerde kennisproducten die augustus 2018 worden opgeleverd en verspreid in de samenleving. Inmiddels zijn de werkgroepen een heel eind op weg en zullen zij hun voorlopige resultaten presenteren tijdens deze lunchpauze bijeenkomst. Wij hopen op een interactieve sessie, waarbij aanwezigen hun reactie en feedback kunnen geven, zodat deze meegenomen kunnen worden in de afronding.

Lunchpauzelezing 2: Ernstige gedragsproblemen bij mensen met ASS en een verstandelijke beperking
Dr. Yvette Dijkxhoorn, Universiteit Leiden


Lunchpauzelezing 3: Ervaringsdeskundige
Jasper Wagteveld


Lunchpauzelezing 4: Geef me de 5
Colette de Bruin & Dr. Fabienne Naber

Autisme uit zich op veel verschillende manieren in gedrag. Het gedrag dat vertoont wordt, is individueel bepaald en kan gender specifiek en leeftijdsafhankelijk zijn. Geef me de 5 is een behandelmethode die door Colette de Bruin is ontwikkeld en  inmiddels al 15 jaar in de praktijk zijn effectiviteit heeft bewezen. De Geef me de 5 methodiek is gebaseerd op het autisme-sensitief worden van de omgeving van de persoon met ASS. De omgeving kan de thuissituatie zijn (ouders/verzorgers), maar ook school (docenten) of mensen die werken in de zorg. Met deze methodiek wordt de persoon met autisme van persoons-afhankelijk via structuur-afhankelijk geleerd zo zelfstandig mogelijk te gaan functioneren.Deze methodiek is nu wetenschappelijk onderbouwd door dr. Fabienne Naber, die vele bestaande wetenschappelijke onderzoeken over de werking van het brein met elkaar verbonden heeft. Deze verbindingen tussen wetenschappelijke onderzoeken vormen de verklaring voor het gedrag van mensen met autisme. De telkens terugkerende combinatie van: 1. Het gedrag  waarnemen. 2. De oorzaak in het brein zoeken. 3. De bij het brein passende aanpak toepassen. Dit  is een zeer effectief en efficiënte manier van werken en de wetenschappelijke onderbouwing hiervan staat beschreven in Dit is autisme van Colette de Bruin. In deze lezing staan de storingen die de informatieverwerking van mensen met autisme belemmeren en de genoemde wetenschappelijk onderbouwde methodische 1,2,3 aanpak centraal. 

Lunchpauzelezing 5: Wat vertellen de hersenen ons over ASS?

Dr. Amber Ruigrok, Autism Research Centre, University of Cambridge, UK


WS 2.1 = WS 1.1

WS 2.2 = WS 1.2

WS 2.3 = WS 1.3

WS 2.4 = WS 1.4